Mỗi khi đến FIFA Days, Nations League luôn vấp phải cùng một kiểu nghi ngờ: "Chẳng phải đây chỉ là giao hữu đổi tên thôi sao?"
Cách nói này không phải hoàn toàn vô lý, sức nặng của Nations League quả thực không thể so với World Cup và Euro, một số đội cũng xoay tua đội hình, thử nghiệm chiến thuật.
Nhưng nếu đơn giản xếp nó vào loại giao hữu thì dễ bỏ qua tác động thực tế mà kết quả trận đấu mang lại. Muốn đánh giá một đội có đá nghiêm túc hay không, trước tiên cần hiểu vì sao Nations League ra đời.
Vì sao Nations League ra đời?
Trước khi Nations League xuất hiện, các trận đấu chính thức của đội tuyển quốc gia châu Âu chủ yếu tập trung ở vòng loại World Cup và vòng loại Euro. Nhiều đợt FIFA Days giữa hai kỳ giải lớn được lấp đầy bằng các trận giao hữu.
Vấn đề của giao hữu rất rõ ràng: hai bên thiếu lý do buộc phải giành chiến thắng, đội mạnh chưa chắc tung ra đội hình mạnh nhất, trận đấu cũng khó liên tục thu hút người hâm mộ và các đơn vị phát sóng. UEFA vì thế đã cho ra đời Nations League, hy vọng biến một phần các trận giao hữu thành giải đấu chính thức có bảng xếp hạng, có lên xuống hạng, có chức vô địch.
Nations League được phê duyệt năm 2014 và bắt đầu tổ chức từ mùa 2018-19. Giải chia hạng đấu, chia bảng theo thực lực các đội, để các đội tuyển có trình độ tương đương gặp nhau nhiều hơn. Đội có thành tích tốt có thể lên hạng, đội thi đấu kém có thể xuống hạng; các đội hàng đầu còn có thể tranh chức vô địch giải đấu.
Cốt lõi của thiết kế này là khiến FIFA Days không còn chỉ là "hẹn nhau đá khởi động", mà cố gắng có mục tiêu rõ ràng và hệ quả thực tế.
Ai coi trọng Nations League nhất?
Với các đội mạnh truyền thống, Nations League thường không phải mục tiêu duy nhất. Huấn luyện viên cần tận dụng thời gian tập trung có hạn để thử nghiệm người mới, điều chỉnh chiến thuật, đồng thời phải tính đến thể trạng cầu thủ. Vì vậy, việc xoay tua ở vòng bảng không nhất thiết có nghĩa là đội bóng hoàn toàn không quan tâm.
Nhưng khi thứ hạng vòng bảng, suất đi tiếp hay chức vô địch bước vào giai đoạn then chốt, các đội mạnh thường tăng mức độ đầu tư. Chức vô địch Nations League chưa chắc sánh được với Euro, nhưng vẫn là một danh hiệu chính thức, cũng liên quan đến việc đánh giá thành tích của huấn luyện viên và đội bóng.
Với các đội tầm trung, ý nghĩa của Nations League có thể trực tiếp hơn. Họ vừa có cơ hội liên tục đối đầu với những đối thủ có thực lực tương đương, vừa có thể tranh suất lên hạng, cải thiện thứ hạng. So với đá một trận giao hữu với đội bóng lớn, tranh một mục tiêu rõ ràng với đối thủ cùng đẳng cấp thường có giá trị hơn.
Với các nước nhỏ ở châu Âu, Nations League thậm chí có thể là sân khấu dễ tạo cảm giác thành tựu nhất. Họ rất khó cạnh tranh lâu dài với các đội mạnh ở vòng loại World Cup hay Euro, nhưng dưới thể thức chia hạng, họ có nhiều cơ hội giành chiến thắng, lên hạng, nhận được sự chú ý của người hâm mộ và truyền thông.
Cá cược thể thao đừng chỉ dựa vào tên giải để đánh giá tinh thần thi đấu
Ba chữ "Nations League" không thể trực tiếp cho biết một đội có dốc toàn lực giành chiến thắng hay không. Khi phân tích trận đấu, điều then chốt là xem trận đấu này có ý nghĩa gì với hai bên.
Trước hết là tình hình bảng xếp hạng, đội bóng còn áp lực đi tiếp, tranh ngôi vô địch hay trụ hạng hay không? Tiếp theo là giai đoạn của giải, giai đoạn đầu vòng bảng và trận cuối quyết định số phận thường không có cùng mức độ đầu tư.
Còn phải kết hợp với đội hình và lịch thi đấu: cầu thủ trụ cột có vắng mặt không, HLV trưởng có xoay tua rõ rệt không, đội bóng có vừa trải qua lịch thi đấu dày đặc không, tất cả đều ảnh hưởng đến cường độ trận đấu.
Nói cách khác, không thể vì Nations League "không phải giải lớn" mà cho rằng đội bóng sẽ thả lỏng, cũng không thể vì nó là giải đấu chính thức mà mặc định hai bên sẽ dốc toàn lực tấn công. Điều thật sự đáng để đánh giá là đội bóng có lý do thực tế buộc phải giành chiến thắng trận này hay không.
Nations League có thể không phải giải đấu đỉnh cao, nhưng cũng không chỉ là khởi động
Nations League không có sức nặng lịch sử như World Cup, cũng không mang tính tùy tiện như giao hữu. Giá trị của nó nằm ở việc tạo thêm một tầng cạnh tranh liên tục cho các trận đấu của đội tuyển quốc gia. Có đội tranh chức vô địch, có đội tranh suất lên hạng, cũng có đội hy vọng nhờ đó tích lũy kinh nghiệm thi đấu giải lớn.
Vì vậy, "Nations League có phải giao hữu hay không" không phải là câu hỏi hữu ích nhất. Với người hâm mộ và người chơi cá cược thể thao, điều then chốt hơn là trận đấu này có ý nghĩa gì với mỗi đội? Khi câu trả lời khác nhau, tinh thần thi đấu, lựa chọn đội hình và chiến lược trận đấu của các đội cũng có thể hoàn toàn khác nhau.